Fotografiska

Fotografiska ist eine Marke, unter der an mehreren Standorten private Fotomuseen in Kombination mit Restaurants, Bars und Veranstaltungsräumen betrieben werden.

Unternehmen

2010 gründeten die Brüder Jan und Per Broman im Stadtbezirk Södermalm der schwedischen Hauptstadt Stockholm unter der Marke Fotografiska einen ersten Standort.[1] Im Oktober 2020 wurde bekannt, dass die Brüder Broman ihre berufliche Tätigkeit für den Standort niederlegen.[2]

Hinter den einzelnen Fotografiska-Standorten stehen vielfältige Gesellschaften der Fotografiska-Unternehmensgruppe, so beispielsweise in Deutschland die Fotografiska Berlin GmbH, deren einziger Gesellschafter die Fotografiska Group GmbH ist, deren einziger Gesellschafter die FotoHouse Culture & Community Investment GmbH ist usw.

2021 fusionierten die Fotografiska-Unternehmensgruppe mit der NeueHouse-Unternehmensgruppe und sind seitdem zusammengefasst in der Holdinggesellschaft CultureWorks mit Sitz in Seattle, Washington.[3] Im September 2025 hat NeueHouse den Betrieb eingestellt und Insolvenz nach Chapter 7 (Liquidation) anmeldet.[4]

Eigentümer von CultureWorks und von den Fotografiska-Landesgesellschaften ist Yoram Roth, ein Sohn von Rafael Roth.

Standorte

Aktuell werden unter der Marke Fotografiska fünf Standorte, in Stockholm, Tallinn, New York City, Berlin und Shanghai betrieben. Die Pläne für eine Zweigstelle in London wurden verworfen.[5] In Oslo soll 2027 ein weiterer Standort eröffnet werden.[6]

Stockholm

Fotografiska in Stockholm; 2016

Der Standort in Stockholm wurde am 20. Mai 2010 von der US-amerikanischen Fotografin Annie Leibovitz eröffnet und einen Tag später für Besucher zugänglich gemacht. Der mediale Durchbruch gelang laut Dagens Nyheter mit der Robert-Maplethorpe-Retrospektive 2011.[7] Anders als die Annie-Leibovitz-Ausstellung zuvor, die vom Brooklyn Museum ausgeliehen worden war, wurde diese von der damaligen Fotografiska-Kuratorin Michelle Marie Roy geplant.[7] Bereits 2006 hatten Jan und Per Broman eine Fotomesse (Fotomässan) auf der Stockholmsmässan in Älvsjö gegründet.[7] 2008 organisierten sie eine Pop-up-Ausstellung mit David LaChapelle auf dem Messegelände (Factory) in Nacka.[7]

Gebäude

Das Gebäude befindet sich direkt am Wasser (Stockholms ström) im ehemaligen großen Zollhaus (Stora Tullhuset), das 1906–1910 nach Plänen von Ferdinand Boberg im Jugendstil erbaut und von 2007 bis 2010 für rund 250 Millionen Kronen von der Stockholmer Hafenverwaltung renoviert wurde.[8][9][10] Die Ausstellungsfläche beträgt 2500 m², insgesamt verfügt der Gebäudekomplex über eine Fläche von 5500 m².[11] Im Dachgeschoss des Gebäudes gibt es ein Restaurant. Große Fenster geben einen Blick auf die Stadt.

Kritik

Der Expressen bemängelte 2014, dass „nicht immer Originaldrucke gezeigt“ würden und bei den Ausstellungen der Eindruck entstünde, es handele sich „um ein Best-Of-Buch […], das ohne besondere Überlegungen und Themen auseinandergeschnitten und an die Wand gehängt wurde.“[12]

Gegen den Beschluss, dass das Moderna Museet und das Nationalmuseum in Stockholm seit 2016 freien Eintritt gewähren, erhoben die Brüder Broman Klage, da sie andernfalls ihr Museum nie gegründet hätten.[13][14] 2017 wurde bekannt, dass das Besucherwachstum der nicht-staatlichen Museum unter der sogenannten Freier-Eintritt-Reform (fri entré-reformen) laut SVT nicht gelitten habe.[15] Kritisiert wurde das Museum von schwedischen Fotografen für seine Vertragskonditionen im Rahmen von Ausstellungen.[16][7] Im August 2017 warfen das British Journal of Photography und das schwedische Fernsehen in den Kulturnachrichten die Frage auf, inwieweit Fotografiska ein klassisches Museum sei, da es weder über eine eigene Sammlung verfüge noch Forschung betreibe und profitorientiert sei.[17] Darüber hinaus gehöre es nicht dem Verband schwedischer Museen (Riksförbundet Sveriges museer) und dem ICOM-Netzwerk an.[18][19] Jan Broman verteidigte das Konzept und erläuterte: „Das ist die Geschäftsidee. Dies ist ein Geschäft, Fotografiska ist kein Denkmal für uns. […] Die Ansicht, dass es hässlich wäre, Bilder ohne Fördergelder zu zeigen, ist ziemlich verzerrt. Kunst ist im Grunde genommen superkommerziell.“[7]

Tallinn

Fotografiska in Tallinn; 2019

Der Tallinner Standort in der Telliskivi 60a8 in Estland wurde im Oktober 2019 eröffnet.[20]

New York City

Der New Yorker Standort eröffnete in den USA im Oktober 2019 in der 281 Park Avenue S.[21]

Berlin

Berliner Fotografiska im ehemaligen Kunsthaus Tacheles, 2025

In Berlin befinden sich Fotomuseum, Restaurant, Veranstaltungsräume und Bars im ehemaligen Kunsthaus Tacheles. Der Standort wurde im September 2023 eröffnet.[22] Der Innenausbau wurde von Werner Aisllinger verantwortet.[23][24]

In der Nähe des Standorts liegt Clärchens Ballhaus, das ebenfalls Yoram Roth gehört.[25]

Shanghai

Im Oktober 2023 eröffnete eine Standort in Shanghai in No. 127 Guangfu Road, Jing'an District.[26]

Commons: Fotografiska – Sammlung von Bildern, Videos und Audiodateien

Einzelnachweise

  1. Möt männen som finansierar Fotografiska. 14. März 2011, abgerufen am 23. September 2019 (schwedisch).
  2. Johan Wessel: Bröderna Broman lämnar Fotografiska – nya projekt väntar. Abgerufen am 2. November 2020 (schwedisch).
  3. Taylor Dafoe: Betting on the Future of Social Experiences, Immersive Photography Museum Fotografiska Is Merging With Private Arts Club NeueHouse. In: artnet. Artnet Worldwide Corporation, 16. März 2021, abgerufen am 30. Oktober 2025 (englisch).
  4. Alex Weprin: NeueHouse, Members Club That Catered to Hollywood Creatives, Says It Will Shut Down. In: The Hollywood Reporter. Penske Media Corporation, 3. September 2025, abgerufen am 30. Oktober 2025 (englisch).
  5. Fotografiska complex in London—world’s ‘largest photography venue’—is dropped. Abgerufen am 2. November 2020.
  6. Fotografiska to open in Oslo in 2027: This is everything we know about the second Scandinavia site so far. Abgerufen am 4. Oktober 2024 (amerikanisches Englisch).
  7. a b c d e f Christian Daun: Varför avskyr så många Fotografiska? In: Svenska Dagbladet. 9. Oktober 2016, ISSN 1101-2412 (svd.se [abgerufen am 23. September 2019]).
  8. Fotografiska – ETTELVA Arkitekter. In: ettelva.se. Abgerufen am 29. August 2024.
  9. Tvivel kring fotomuseets ekonomi. 5. Juni 2010, abgerufen am 24. September 2019 (schwedisch).
  10. Stockholm ger plats åt fotografi. 16. September 2009, abgerufen am 24. September 2019 (schwedisch).
  11. Über Fotografiska (Memento vom 30. Juni 2010 im Internet Archive) – fotografiska.eu (schwedisch)
  12. Det sa genast klick i Fotografiska museet | Toppnyheter | Expressen. Abgerufen am 24. September 2019 (schwedisch).
  13. Fotografiska anmäler fri entré till museer. 16. März 2016, abgerufen am 23. September 2019 (schwedisch).
  14. Fotografiska anmäler fri entré till statliga museer. Abgerufen am 23. September 2019 (schwedisch).
  15. Publikökning även för museer som inte har fri entré. 5. Januar 2017, abgerufen am 23. September 2019 (schwedisch).
  16. Flera toppfotografer till angrepp mot Fotografiska. 19. Dezember 2012, abgerufen am 23. September 2019 (schwedisch).
  17. Vikingaliv slår upp portarna. 28. April 2017, abgerufen am 23. September 2019 (schwedisch).
  18. Medlemsförteckning – Sveriges Museer. Abgerufen am 23. September 2019 (schwedisch).
  19. Svenska ICOM-kommittén: Institutionella Medlemmar. (PDF) ICOM Sweden, abgerufen am 23. September 2019 (schwedisch).
  20. Fotokunstzentrum Fotografiska Tallinn, Estland. Abgerufen am 23. September 2019.
  21. Fotografiska Will Open a Photo Center in the Park Avenue Building Made Notorious by Art-World Scammer Anna Delvey. 28. Juni 2018, abgerufen am 23. September 2019 (amerikanisches Englisch).
  22. Freddy Langer: Berlin: Umstrittene Neueröffnung der Kunsthalle Fotografiska. In: FAZ.NET. 14. September 2023, ISSN 0174-4909 (faz.net [abgerufen am 16. September 2023]).
  23. Valerie Präkelt: Fotografiska Berlin: Wie man das Interior für ein heiß diskutiertes Ausstellungshaus entwirft. In: ad-magazin.de. Condé Nast Germany GmbH, 28. November 2023, abgerufen am 22. Oktober 2025.
  24. Judith Jenner: Eine Ausstellung, die Stellung bezieht – Fotografiska Berlin im einstigen Tacheles von Studio Aisslinger. In: BauNetz interior|design. Heinze GmbH, 30. Oktober 2023, abgerufen am 22. Oktober 2025.
  25. Hans-Jürgen Hafner: Ernüchterung nach dem Mythos – In der sanierten Berliner Stadtruine Tacheles eröffnet jetzt das Privatmuseum Fotografiska. In: taz. 14. September 2023, abgerufen am 22. Oktober 2025.
  26. Fotografiska Shanghai. Abgerufen am 4. Oktober 2024 (amerikanisches Englisch).

Koordinaten: 59° 19′ 4″ N, 18° 5′ 5″ O

Auf dieser Seite verwendete Medien

Fotografiska museet Stockholm 2016 01.jpg
(c) Julian Herzog, CC BY 4.0
Fotografiska museet, Stockholm, Sweden.
Fotografiska tallinn telliskivi exterior1 - 2019.jpg
Autor/Urheber: Sinikka Halme, Lizenz: CC BY-SA 4.0
Fotografiska in Telliskivi Creative City in Tallinn, Estonia, November 14, 20019.
Exterior of Fotografiska Berlin.jpg
Autor/Urheber: Shaysd, Lizenz: CC BY-SA 4.0
Exterior of Fotografiska Berlin on Oranienburger Straße showing the front facade of the building. ©PionStudio